Trước tình hình dịch sởi và thuỷ đậu hiện nay, việc cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và đúng cách để giúp nâng cao hiệu quả của việc tiêm phong cũng như khi bị bệnh là rất quan. Cần nâng cao sức đề kháng cơ thể bằng ăn uống đủ chất dinh dưỡng, bổ sung hợp lý các vitamin và khoáng chất.

1. Các nguyên tắc của chế độ ăn nâng cao miễn dịch trong giai đoạn mắc bệnh sởi và thủy đậu:

- Chế độ ăn đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm. Nhóm cung cấp chất bột đường, chất đạm, chất béo, giàu vitamin – khoáng chất thiết yếu.

- Ăn đa dạng thực phẩm : 15-20 loại thực phẩm mỗi ngày.

- Thức ăn chế biến dạng lỏng, hay mềm, theo sở thích của từng bệnh nhân.

- Nên bổ sung các dạng siro, hay dạng cốm đa vitamin tổng hợp cho trẻ và khoáng chất cho trẻ em, hay viên đa vitamin khoáng chất cho người lớn giúp cho nâng cao miễn dịch, mà trong thành phần các sản phẩm dinh dưỡng này cần có các thành phần như vitamin A, E, C, kẽm, selen…, trong đó quan trọng hơn cả là vitamin A, C và kẽm.

2. Vì sao phải chú trọng bổ sung vitamin A, C và kẽm cho trẻ trong dự phòng và điều trị bệnh sởi, thủy đậu?

Vitamin A, C và kẽm đều là những vi chất quan trọng giúp nâng cao miễn dịch, bảo vệ cơ thể trước bệnh tật, tăng cường sức đề kháng và chống lại các bệnh nhiễm khuẩn như sởi, thủy đậu, rubella…

Vitamin A: Vitamin A là loại vitamin tan trong chất béo, có tác dụng bảo vệ mắt, chống quáng gà và các bệnh khô mắt, đảm bảo sự phát triển bình thường của bộ xương, răng, bảo vệ niêm mạc và da, đặc biệt là có tác dụng tăng cường sức đề kháng của cơ thể chống lại các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virút như sơi, thủy đậu…

Khi trẻ bị bệnh sởi hay thủy đậu, uống bổ sung vitamin A được coi là điều trị hỗ trợ, với liều lượng như sau:

- Trẻ < 6 tháng: uống 50.000 đơn vị/ ngày x 2 ngày liên tiếp

- Trẻ 6 -12 tháng: uống 100.000 đơn vị/ ngày x 2 ngày liên tiếp

- Trẻ > 12 tháng và người lớn: uống 200.000 đơn vị/ ngày x 2 ngày liên tiếp

Trường hợp có biểu hiện thiếu vitamin A: lặp lại liều trên sau 4-6 tuần.

(theo “Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh sởi” do Bộ Y tế ban hành tại quyết định số 1327/QĐ-BYT, ngày 18/4/2014)

Bên cạnh đó, nên sử dụng nguồn thực phẩm giàu vitamin A trong các bữa ăn. Thức ăn có nguồn gốc động vật có nhiều vitamin A hay retinol tốt nhất, hầu hết ở dạng retinil ester. Vì gan là nơi dự trữ vitamin A, nên gan có thành phần retinol cao nhất. Chất béo từ thịt và trứng cũng chứa một lượng vitamin A đáng kể.Nguồn tiền vitamin A (Beta-carotene) có từ một số sản phẩm động vật như sữa, kem, bơ và trứng. Các thức ăn nguồn gốc thực vật có nhiều tiền vitamin A như các loại củ quả có màu vàng/đỏ, các loại rau màu xanh sẫm, dầu cọ và các loại dầu ăn khác. Theo các nghiên cứu gần đây, khi vào cơ thể tiền vitamin A sẽ được chuyển thành vitamin A (theo tỷ lệ 12:1 đối với hoa quả chín và 22-24: 1 đối với rau xanh). Chú ý chế độ ăn cần có đủ dầu ăn/mỡ để giúp hấp thu và chuyển tiền vitamin A sang dạng vitamin A.

Kẽm: Kẽm có vai trò quan trọng, cần cho phát triển và duy trì hoạt động hiệu quả của hệ thống miễn dịch, cần thiết cho việc bảo vệ cơ thể trước bệnh tật, làm vết thương mau lành. Thiếu kẽm sẽ làm tổn thương chức năng miễn dịch, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virút từ đó làm giảm tăng trưởng, phát triển của trẻ, làm tăng nguy cơ bị suy dinh dưỡng và tử vong ở trẻ.

Nên bổ sung cho trẻ dạng siro kẽm, hay dạng cốm có kẽm, (cho trẻ nhỏ), hay dạng viên cho trẻ lớn và người lớn.

Liều bổ sung kẽm: 10mg kẽm/ngày cho trẻ < 6 tháng, và 20 mg/ngày x 14 ngày cho trẻ > 6 tháng. Người lớn có thể dùng bổ sung 20-30mg/ngày trong thời gian mắc sở hay thủy đậu.

Lựa chọn thực phẩm có nhiều kẽm : Thức ăn nhiều kẽm là tôm đồng, lươn, hàu, sò, gan lợn, sữa, thịt bò, lòng đỏ trứng, cá, đậu nành, các hạt có dầu (hạnh nhân, hạt điều, đậu phộng..), đậu xanh nảy mầm cũng nhiều kẽm và dễ hấp thu. Với trẻ nhũ nhi, để có đủ kẽm, nên cố gắng cho bú sữa mẹ vì kẽm trong sữa mẹ dễ hấp thu hơn nhiều so với sữa bò

Vitamin C có chức năng chống lại dị ứng, làm tăng chức năng miễn dịch.

Vitamin C có nhiều trong các loại quả chín như: Cam, bưởi, chuối, xoài, dưa hấu… và các loại rau.

Khi trẻ bị bệnh nên cho trẻ uống nước quả chín (từ 1-2 cốc/ngày) để cung cấp đủ lượng vitamin C, giúp nâng cao miễn dịch.

Tại các bệnh viện (BV), nhiều ca biến chứng sởi nặng vẫn trong tình trạng “ngàn cân treo sợi tóc”. Lúc này dịch tay-chân-miệng đã bùng phát mạnh và bệnh sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản cũng bắt đầu vào mùa. Tình trạng dịch chồng dịch đã đến rất gần...

Sởi vẫn “nóng” ở bệnh viện

Theo nhận định của Bộ Y tế, những ngày qua, số lượng bệnh nhân (BN) mắc sởi cũng như tử vong liên quan đến sởi không có gì đột biến, số ca mắc sởi ghi nhận trên cả nước dao động khoảng 48-50 ca/ngày. Có thêm 246 trường hợp xác định dương tính với sởi. Riêng tại Hà Nội, số BN mắc sởi mới vẫn khoảng 70-90 ca/ngày. Tình trạng BN sởi cũ biến chứng viêm phổi suy hô hấp nặng nằm viện điều trị vẫn ở mức cao, trong đó có nhiều ca đe dọa tử vong.

Tại các BV tuyến trung ương trên địa bàn Hà Nội, số BN sởi nằm viện điều trị vẫn ở con số hàng trăm. Tại BV Nhi T.Ư, hiện vẫn còn 268 trẻ đang điều trị, mỗi ngày, BV này vẫn tiếp nhận 20-30 ca sởi biến chứng. Tại BV Bạch Mai, số BN mắc sởi điều trị nội trú vẫn duy trì 70-80 ca/ngày, cao hơn so với thời điểm tháng 2-3, trong đó có 3 BN phải thở máy.

Vào những ngày cuối tháng 4, đã không có thêm ca tử vong do sởi, nhưng trong 5 ngày nghỉ lễ vừa qua, Hà Nội lại thêm 3 trường hợp tử vong do sởi (2 trường hợp ở BV Bạch Mai, 1 trường hợp ở BV Nhi T.Ư), nâng số ca tử vong do sởi lên 133 trường hợp.

PGS-TS Lê Thanh Hải - Giám đốc BV Nhi T.Ư - nhận định: Bệnh sởi hiện tại tuy không bùng phát đáng kể về số lượng bệnh nhân nhưng vẫn xuất hiện những ca sởi biến chứng nặng, diễn biến bệnh lý bất thường... là một điều đáng lo ngại.

Hiện, tại BV Nhi T.Ư có 268 bệnh nhi sởi thì đều phải điều trị tích cực. Số bệnh nhi phải thở máy, thở ôxy khá nhiều. Tại BV Bạch Mai, hiện có hơn 70 bệnh nhi mắc sởi đang điều trị, trong đó hơn chục bệnh nhi nằm ở phòng điều trị đặc biệt.

TS Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng khoa Nhi - BV Bạch Mai - cho biết, nhiều trẻ diễn tiến bệnh rất nhanh, thậm chí có trẻ đã cai được máy thở thì vài ngày sau phải trở lại thở máy. Vì thế vẫn sẽ có những trẻ tử vong do các biến chứng nặng của sởi.

Theo thống kê của Bộ Y tế, trong 133 ca tử vong do sởi chủ yếu là ở Hà Nội và các tỉnh phía bắc, trong khi đó ở các địa phương phía nam, miền Trung và Tây Nguyên lại chưa ghi nhận trường hợp tử vong nào do sởi.

Giải thích điều này, ông Trần Đắc Phu - Cục trưởng Cục Y tế dự phòng - cho rằng, số ca tử vong tập trung khi điều trị tại BV, nên nguy cơ lây chéo cao, trên nền BN đã mắc những căn bệnh nặng.

Tay-chân-miệng - chưa có vaccine phòng ngừa

Theo Cục Y tế dự phòng- Bộ Y tế, từ đầu năm đến nay, Việt Nam ghi nhận 17.410 trường hợp mắc bệnh tay - chân - miệng (TCM), đã có 2 trường hợp tử vong tại Long An và BRVT, nhiều ca phải điều trị tích cực, thậm chí phải thở máy và lọc máu.

Mặc dù số mắc giảm 20% và số tử vong giảm 5 trường hợp so với cùng kỳ năm 2013, tuy vậy bệnh TCM có số mắc cao tập trung ở khu vực miền Nam với 14.254 trường hợp, tương đương 83,5% tổng số ca mắc trên cả nước. Một số địa phương đã có số mắc tăng cao như TP.Hồ Chí Minh tăng 28,9%, BRVT tăng 34,4%, Cà Mau tăng 15,5%, Kon Tum tăng 69,7%...

Bệnh TCM đã xuất hiện tại 62 địa phương. Tại TPHCM đã có hơn 2.800 trẻ mắc TCM từ đầu năm đến nay, các tuần gần đây, mỗi tuần có khoảng 200 ca mới mắc. Tại Đồng Nai có 1.348 trẻ mắc TCM nhập viện. Trong 2 tuần qua, số ca mắc tăng cao, lên 130 ca/tuần. Tỉnh BRVT có hơn 1.000 trẻ mắc TCM, 1 trẻ tử vong, đã có 47 ổ dịch, trong đó có 4 ổ dịch TCM xuất hiện tại các trường học mầm non và tiểu học...

Các chuyên gia y tế cảnh báo, năm nay bệnh TCM nhiều nguy cơ bùng thành dịch và có thể lặp lại đợt dịch “đỉnh” năm 2011 với 112.000 ca mắc làm 169 trẻ tử vong. Năm nay, bệnh TCM có nguy cơ vướng vào chu kỳ 3 năm có một đợt dịch lớn và nguy hiểm quay lại. Bệnh TCM có nhiều biến chứng nguy hiểm, nếu không phát hiện, xử lý kịp thời rất dễ tử vong. Hơn nữa, bệnh không có thuốc đặc trị và vaccine dự phòng nên bệnh sẽ lây lan rộng.

TS Trần Đắc Phu - Cục trưởng Cục Y tế dự phòng - lo ngại, trong lúc bệnh sởi vẫn đang ghi nhận các ca mắc mới hằng ngày, thì bệnh TCM quay trở lại và các dịch bệnh khác như thủy đậu, sốt xuất huyết cũng đang... vào mùa nên nguy cơ dịch chồng dịch rất có thể xảy ra. Nếu không giám sát chặt các ổ dịch, không kiểm soát được nguồn lây thì có nhiều nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.

Đặc biệt, rất có thể có những trường hợp một bệnh nhi cùng lúc mắc bệnh sởi và TCM. Sau sởi, TCM sẽ là bệnh viêm não Nhật Bản và sốt xuất huyết, dự báo đỉnh dịch sốt xuất huyết sẽ từ tháng 6 đến tháng 10. Tháng 6 đến tháng 8 sẽ là mùa của bệnh viêm não Nhật Bản ở phía bắc. Nếu gọi sởi là “bão” thì viêm não Nhật Bản là “siêu bão”, do mức độ nặng, tỉ lệ tử vong rất cao, ước tính của thế giới là 20-30%.

Có không ít phụ huynh không phân biệt bệnh sởi và sốt phát ban có sự khác nhau thế nào. Điều này rất nguy hiểm trong việc chăm sóc con nhỏ.

Hiện nay, các bệnh viện trên địa bàn Hà Nội số lượng bệnh nhân nhập viện do sởi khá nhiều. Trong khi đó, bệnh sốt phát ban cũng ghi nhận nhiều ca mắc, nhưng có không ít phụ huynh chưa phân biệt bệnh sởi và sốt phát ban, đó điều rất nguy hiểm trong việc chăm sóc con nhỏ.

Nhiều cha mẹ hoang mang

Thấy con trai 3 tuổi bị sốt cao, đến ngày thứ 3 thì nổi lấm tấm nhiều nốt đỏ trên da, lo con mình bị sởi, chị Phương thảo (Minh Khai – Hai Bà Trưng) liền đưa con đến bệnh viện khám. Tuy nhiên, bác sỹ khẳng định, con gái chị chỉ bị sốt phát ban thôi vì cháu không có triệu chứng của bệnh sởi, còn các nốt đỏ trên da mấy ngày sẽ bay hết.

Ngược lại, bé Minh Khánh, 2 tuổi, cũng con trai chị Thu Hà (Trung Hòa – Cầu Giấy) bị sởi nhưng gia đình không biết lại tưởng bé chỉ bị sốt phát ban thông thường nên không đưa con đi khám cứ ở nhà điều trị, chỉ cho hạ sốt bằng thuốc Efferalgan. Sốt liên tục mấy ngày không khỏi kèm theo ho, khó thở và các nốt ban đỏ xuất hiện toàn thân dày đặc, chị mới đưa con đến khoa Nhi, bệnh viện Bạch Mai khám thì con chị đã bị bội nhiễm do sởi.

Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng – Trưởng khoa Nhi, bệnh viện Bạch Mai, việc phát hiện và phân biệt giữa sốt phát ban và bệnh sởi sẽ giúp ích rất nhiều cho phụ huynh trong việc theo dõi và chăm sóc trẻ mắc sởi. Đây cũng là một trong những yếu tố tích cực làm giảm đáng kể những biến chứng nguy hiểm của bệnh sởi, nhất là biến chứng viêm phổi nặng có thể gây tử vong nhanh chóng ở trẻ bị sởi nặng. Nguyên nhân gây sốt phát ban hầu hết do nhiễm virus thông thường (70 – 80%), trong đó nhóm virus đường hô hấp luôn chiếm đa số và hầu hết là những virus lành tính. Còn sởi do virus thuộc giống Morbillivirus của họ Paramyxoviridae. Bệnh sởi là tình trạng nhiễm virus cấp tính.

Để phân biệt rõ hai căn bệnh này, PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng lưu ý phụ huynh, hai bệnh đều giống nhau ở thời điểm ủ bệnh. Giai đoạn này, sốt phát ban và bệnh sởi đều có biểu hiện như sốt (sốt nhẹ hoặc sốt cao 38 – 39 độ C), xuất hiện cảm giác mệt mỏi, lừ đừ vì sốt cao, trẻ đau đầu hay nhức mỏi các cơ bắp, biếng ăn, biếng bú, một số trẻ có thể bị nôn ói hoặc tiêu chảy.

Nhiều mẹ không phân biệt được sởi và sốt phát ban đã dẫn đến những sai lầm đáng tiếc khi chăm con. (Ảnh minh họa)

Tuy nhiên, sau đó, ở giai đoạn phát ban, nếu là phát ban thông thường, thì chỉ là những ban đỏ nhưng mịn và sáng, ít gồ lên mặt da, ban nổi đồng loạt khắp cơ thể và sau khi bay thường không để lại sẹo hoặc vết thâm.

Còn nếu là phát ban do sởi lại có những đặc trưng như: Lúc đầu ban xuất hiện ở sau tai, sau đó lan ra mặt, dần xuống ngực, bụng và ra toàn thân. Đặc điểm ban sởi là ban dạng sẩn (ban gồ lên mặt da), khi bay sẽ để lại những vết thâm trên da. Đặc biệt trẻ bị nhiễm sởi thường có một trong 3 triệu chứng đặc trưng đi kèm đó là triệu chứng chảy nước mũi, ho và mắt đỏ.

Nhận biết đúng bệnh là cơ sở để hạn chế các biến chứng có thể xảy ra

Sự nguy hiểm của bệnh sởi dễ xảy ra với những biến chứng như viêm tai giữa,viêm phổi, tiêu chảy, viêm thanh quản, phế quản, khí quản và viêm não, nhiều khi dẫn đến tử vong. Trẻ em là đối tượng nhiễm bệnh dễ dàng và có thể xuất hiện những biến chứng nặng nề. Hầu hết trường hợp tử vong khi bị bệnh sởi thường không do virus sởi gây ra mà do những biến chứng.

Sốt phát ban do nhóm siêu vi thông thường hầu hết đều là bệnh lành tính. Trẻ bị sốt phát ban nếu được chăm sóc đúng cách, hợp lý về chế độ dinh dưỡng và cách giữ gìn vệ sinh thân thể thì bệnh sẽ tự khỏi sau 5 – 7 ngày mà không gây nên bất kỳ biến chứng nguy hiểm nào cho trẻ.

Ngoài ra, đối với những trường hợp mắc sởi nhẹ không cần phải nhập viện mà được hướng dẫn điều trị tại nhà. Người bệnh cần được nằm cách ly, tránh gió lạnh, nghỉ ngơi, khi sốt có thể dùng thuốc hạ sốt, ăn thức ăn mềm, hạn chế tiếp xúc và thường xuyên đeo khẩu trang. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc đông y cho con, nếu dùng thuốc kháng sinh thì phải tuân theo chỉ định của bác sĩ. Nếu trẻ sốt cao liên tục, khó thở, tiêu chảy mất nước, ho nhiều… thì lúc đó phải đưa đến bệnh viện điều trị để tránh biến chứng nguy hiểm.

Bác sĩ Dũng cho biết thêm, để phòng bệnh, biện pháp tốt nhất là tiêm vaccine phòng sởi. Tất cả những trẻ đã quá lịch tiêm chủng, chưa bị mắc sởi thì nên đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm chủng đầy đủ. Khi trẻ đủ 9 tháng tuổi, các bậc phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm vaccine và tiêm nhắc lại mũi thứ 2 khi trẻ 18 tháng tuổi. Việc tiêm liều thứ 2 có thể tạo miễn dịch cho trẻ tới 95%.

Các mẹ có thể tiêm chủng cho con vaccine ngừa 3 bệnh Rubella, sởi, quai bị bằng mũi 3 trong 1 theo thời gian:  Mũi thứ 1 tiêm khi trẻ 12 tháng tuổi; mũi thứ 2 tiêm trong độ tuổi từ 4-6 tuổi. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản thì tiêm một liều duy nhất (phụ nữ chỉ được có thai sau khi tiêm vaccine được 3 tháng).

Xem thêm tại: biến chứng bệnh sởi

Chào bác sĩ! Con gái em hiện được 21 tháng. Cháu bị nhiễm khuẩn đường ruột, nôn trớ và đi ngoài nhiều lần. Mong bác sĩ tư vấn giúp em cách chăm sóc cháu. Cảm ơn bác sĩ!

Trả lời

Chào bạn!

Con gái bạn bị nhiễm khuẩn đường ruột, nôn trớ và đi ngoài nhiều lần; chắc chắn bạn đã cho bé đi khám bác sĩ và được kê đơn thuốc để bé không nôn trớ và đi ngoài nữa (có thể là kháng sinh và thuốc cầm đi ngoài...), bạn cần cho con uống thuốc đầy đủ theo chỉ dẫn của bác sĩ để bé mau khỏi bệnh hơn vì khi nôn trớ và đi ngoài nhiều lần, trẻ có thể bị mất nước rất nguy hiểm. Bên cạnh chế độ thuốc, chế độ chăm sóc bé cũng vô cùng quan trọng; bạn cần chú ý những điều sau:

-  Chế độ ăn:

  Bạn cần cho bé ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu.

+ Lúc này hệ tiêu hóa của bé rất yếu, niêm mạc ruột đã bị tổn thương do đi ngoài nhiều lần, vì vậy bạn cần cho bé ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu như cháo, súp... nấu loãng. Thậm chí, bạn có thể cho bé ăn nước cháo với muối hoặc đường. Bạn chưa nên cho bé ăn các thức ăn tanh, lạnh và nhiều chất như cua, cá hay lòng đỏ trứng gà... bé sẽ khó hấp thu và có thể làm tình trạng tiêu chảy tồi tệ hơn. Sau khi bé không đi ngoài nữa, bạn có thể cho bé ăn uống bình thường, không nên kiêng khem quá mức vì có thể dẫn đến việc bé bị suy dinh dưỡng.

+ Lúc này bé thường không muốn ăn, quấy khóc; khi đó, bạn nên chia nhỏ bữa ăn của bé ra, mỗi bữa cho bé ăn một chút, vài thìa... Bạn có thể dừng loại sữa đang cho bé uống và thay thế chúng bằng sữa dành riêng cho những trẻ bị nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, tiêu chảy cấp.

+ Bạn cần chú ý cho bé uống thêm nhiều nước đun sôi để nguội, nước cam và đặc biệt là Oresol pha theo đúng tỉ lệ hướng dẫn.

+ Trong quá trình bé bị tiêu chảy, các vi khuẩn đường ruột có lợi bị mất nhiều, cộng với việc uống kháng sinh làm cho tình trạng loạn khuẩn ruột tăng lên, vì vậy, bạn cần bổ sung men tiêu hóa cho bé hoặc cho bé uống cốm bổ tỳ.

+ Để tránh bé nôn, bạn nên cho bé ăn từng ít một; nếu thấy bé không muốn ăn nữa thì nên dừng lại. Sau khi đường ruột của bé tốt lên, bé sẽ ăn uống bình thường trở lại, bạn không nên quá lo lắng.

- Vệ sinh cũng là 1 vấn đề quan trọng trong chăm sóc bé:

+ Bạn cần lau rửa, sát trùng đồ chơi của bé, nhất là những đồ chơi bé hay cho vào miệng.

+ Tập thói quen rửa tay cho bé ngay từ bây giờ.

+ Người chăm sóc bé cần vệ sinh tay sạch sẽ trước khi cho bé ăn và sau khi cho bé đi vệ sinh vì đây là nguyên nhân phổ biến gây ra nhiễm khuẩn tiêu hóa ở bé.

+ Bạn nên xem lại sữa của bé xem có bị ẩm hay mở quá lâu không.

- Bé đi ngoài nhiều lần nên hậu môn hay bị đỏ, rát, khó chịu; bạn nên rửa cho bé thay vì lau bằng giấy, sau đó bôi kem chống hăm cho bé đỡ đau rát.

Chúc bé nhà bạn luôn khỏe mạnh!

Nuôi con bằng sữa mẹ là một biện pháp tự nhiên nhưng kinh tế, an toàn và hiệu quả để bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

Theo khuyến cáo của UNICEF: Hiện chỉ có chưa đến 1/3 các bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ trong 4 tháng đầu. Tỷ lệ trung bình thế giới là khoảng 40%. Tỷ lệ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ ở Việt Nam giảm xuống còn khoảng 5% khi trẻ được 4 đến 6 tháng tuổi. Đây là một trong các vùng có tỷ lệ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ thấp nhất và có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của trẻ nhỏ.

 1. Nuôi con bằng sữa mẹ là “ an toàn, lành mạnh và bền vững”:

An toàn:
Góp phần phòng và chống những bệnh lây nhiễm thông thường như tiêu chảy và viêm phổi, đồng thời cũng phòng chống nhiều chứng dị ứng, ví dụ như hen phế quản.
Lành mạnh:
Sữa mẹ bao gồm hầu hết các chất dinh dưỡng cần thiết và với số lượng đúng, sữa mẹ phù hợp nhất đối với những nhu cầu dinh dưỡng mà trẻ nhỏ cần.
Bền vững:
Có bà mẹ (hay người vú nuôi) là có sữa mẹ, do đó trẻ nhỏ không cần một loại thức ăn nào khác.

Mặc dù những lợi ích như vậy, nhưng hầu hết các bà mẹ ở Việt Nam đang không theo những lời chỉ dẫn trên. Nguyên nhân chủ yếu là thái độ xã hội, trong đó thiếu sự hỗ trợ của cộng đồng, nhất là người chồng, các bậc ông, bà; và sự bận rộn của phụ nữ bởi nhiều công việc trong ngày, thiếu kiến thức và các bà mẹ không ý thức được vai trò quan trọng sống còn của vấn đề này.

2. Lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ:
 
Lợi ích cho trẻ:
Sữa mẹ có đủ các chất dinh dưỡng cho trẻ, bao gồm đường, chất béo, đạm, nước với nồng độ cần thiết cho trẻ. Cơ thể của trẻ tiêu hóa nguồn dinh dưỡng từ  sũa mẹ tốt hơn sữa ngoài.
Những kết quả nghiên cứu cho thấy trẻ nào được nuôi bằng sữa mẹ thì trưởng thành và phát triển tốt hơn, nó giúp trẻ ít tăng cân quá mức cần thiết và do đó giảm nguy cơ béo phì sau này.
Đối với trẻ sanh thiếu tháng, bé nào được nuôi bằng sữa mẹ sẽ phát triển hơn những trẻ được nuôi bằng sữa ngoài.
Trẻ nuôi bằng sữa mẹ có chỉ số thông minh cao hơn, đặc biệt đối với trường hợp trẻ sanh thiếu tháng.

Lợi ích cho mẹ:

Việc nuôi con bằng sữa mẹ giúp bà mẹ tiêu thụ tích cực nguồn năng lượng, do đó dễ dàng duy  trì cân nặng bình thường sau thời kì mang thai. Bên cạnh đó, tử cung cũng dễ co lại đúng kích thước và giảm chảy máu sau sanh

Cho con bú sữa mẹ còn có tác dụng trì hoãn thời điểm rụng trứng và chu kì kinh nguyệt. Tuy nhiên người mẹ cũng cần trao đổi với bác sĩ về cách ngừa thai mình chọn.

Nuôi con bằng sữa mẹ làm giảm nguy cơ ung thư vú, ung thư buồng trứng và có thể giúp giảm nguy cơ loãng xương khi đến thời kì mãn kinh.

Nuôi con bằng sữa mẹ làm cuộc sống dễ dàng hơn, người mẹ sẽ tiết kiệm được thời gian và tiền bạc do không phải tốn tiền mua sữa, không tốn thời gian pha sữa cho con.

Người mẹ có thể cho con bú bất cứ lúc nào trẻ đói, thỏa mãn được nhu cầu của trẻ.

Thời gian cho con bú chính là lúc mẹ và con được nghỉ ngơi, giải trí. Hơn nữa, sự tiếp xúc giữa 2 cơ thể khi người mẹ bồng con để cho trẻ bú giúp trẻ tự tin hơn, có cảm giác an toàn hơn, ấm áp hơn. Cũng vậy, những phụ nữ cho con bú sẽ có cảm giác tự tin hơn và gần gũi với con hơn.

 Lợi ích cho xã hội:
Nuôi con bằng sữa mẹ giúp tiết kiệm chi phí chăm sóc sức khỏe. Kinh phí cho y tế của một đất nước mà trẻ được bú mẹ hoàn toàn thấp hơn những nước mà trẻ không được bú mẹ hoàn toàn vì phải tốn chi phí cho bệnh tật, thuốc men và bệnh viện.

Nuôi con bằng sữa mẹ góp phần tăng lực lượng lao động. Những bà mẹ cho con bú làm việc ít hơn nhưng con của họ thì ít bệnh hơn. Do đó, chi phí cho y tế cho việc thuê mướn lao động thấp hơn nhưng năng suất lao động cao hơn.

Bên cạnh đó, việc cho con bú sữa mẹ cũng góp phần bảo vệ môi trường sống vì như thế sẽ có ít chai sữa và các vật dụng liên quan đến việc cho con bú ngoài thải ra môi trường hơn.

3. Tính đa dạng trong thành phần sữa mẹ:
 Sữa non:

Sữa mẹ bài tiết trong vài ngày đầu sau đẻ gọi là sữa non. Sữa non màu vàng nhạt, đặc sánh.

Sữa non có nhiều kháng thể, tế bào bạch cầu, bảo vệ cơ thể trẻ chống nhiễm khuẩn và dị ứng.

Sữa non có tác dụng xổ nhẹ giúp cho việc tống phân su, trẻ đỡ vàng da.

Các yếu tố phát triển trong sữa non giúp bộ máy tiêu hóa trưởng thành, chống dị ứng và không dung nạp các thức ăn khác.
Sữa non có nhiều vitamin A giúp trẻ phòng chống nhiễm khuẩn và bệnh khô mắt.

Vì vậy, cần phải cho trẻ bú sớm ngay trong vòng nửa giờ sau đẻ, không dược cho trẻ nhận bất kì một thức ăn hay nước uống nào trước khi trẻ bắt đầu bú mẹ.

Sữa trưởng thành:

Gồm có sữa đầu và sữa cuối bữa.

Sữa đầu có màu hơi xanh. Trẻ bú sữa đầu sẽ nhận được khối lượng lớn các chất dinh dưỡng và nước. Vì vậy, không cần cho trẻ uống thêm nước hoặc bất kì loại dịch nào trước khi trẻ được 4-6 tháng tuổi và ngay cả khi trời nóng nực.

Sữa cuối được sản xuất ở cuối bữa bú có màu trắng hơn vì chứa nhiều chất béo. Vì vậy, cần cho trẻ bú kiệt một bên vú rồi mới chuyển sang vú khác để trẻ nhận dược chất béo cung cấp nhiều năng lượng cho bữa bú.
 

Sự khác nhau giữa sữa mẹ và sữa bò:

    5.   Những tác hại của việc nuôi trẻ bằng sữa nhân tạo:
-          Trẻ dễ mắc tiêu chảy và nhiễm khuẩn hô hấp cấp.
-          Trẻ dễ bị suy dinh dưỡng.
-          Tăng nguy cơ mắc một số bệnh mãn tính ở trẻ.
-          Nguy cơ tử vong ở trẻ cao.
-          Giảm sự gắn bó tình cảm mẹ con.
-          Trẻ tăng cân quá mức.
-          Chỉ số thông minh của trẻ thấp.
-          Trẻ dễ bị dị ứng do không dung nạp sữa.
-          Mẹ sớm có thai trở lại.
-          Tăng nguy cơ mắc bệnh thiếu máu, ung thư vú và buồng trứng cho mẹ.


Kết Luận:

Bú mẹ hoàn toàn là tiêu chuẩn cao nhất về nuôi trẻ.
Các trường hợp mẹ mất sữa vô cớ là vô cùng hiếm. Nếu được thông tin đầy đủ và sự hỗ trợ thì hầu như tất cả các bà mẹ đều có khả năng có đủ sữa nuôi con.
Việc cho con bú sữa mẹ mang lại rất nhiều lợi ích, ngay cả khi người mẹ chỉ có thể cho con bú trong một thời gian ngắn.

Đăng bởi: BS.CK2. Nguyễn Thị Hạnh Lê - Phó Giám Đốc Bệnh Viện

Nguồn: dakhoadongsaigon

Thành phần của mận: Giàu chất xơ, kali, vitamin A, sắt, vitamin B2, vitamin B1 và magiê.

Lọc máu: Chất xơ trong mận giúp ngăn ngừa nghẽn tiểu cầu là nguyên nhân gây ra rối loạn máu như xơ cứng động mạch và huyết áp cao. Mận cũng cung cấp nhiều oxy cho máu, được khuyên dùng cho những người mang bệnh động mạch vành hay có nguy cơ đột quỵ. Mận còn giúp cải thiện chức năng gan, dạ dày và ruột, đồng thời ngăn ngừa táo bón.

Thực đơn trước khi luyện tập: Ăn vài trái mận trước khi tập thể dục sẽ giúp ngăn ngừa sự mệt mỏi và chứng vọp bẻ do mận chứa nhiều nước và axit citric.

Trái tim khỏe mạnh: Chất xơ trong mận có thể hòa tan được, nghĩa là nó có thể gắn kết với cholesterol và đẩy mạnh việc bài tiết cholesterol ra khỏi cơ thể. Nó cũng có tác dụng tương tự với đường trong máu và giúp ổn định đường huyết bằng cách làm chậm quá trình hấp thu đường. Cắt vài trái mận cho vào chén yến mạch là cách giúp tim hấp thu tác dụng của mận tốt nhất.

Đôi mắt long lanh: Hàm lượng vitamin A trong mận giúp ngăn ngừa sự thoái hóa con ngươi và chống nhiễm trùng mắt.

Chất chống oxy hóa: Mận còn có khả năng chống lại các căn bệnh nguy hiểm như ung thư, do mận chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp tiêu trừ các gốc tự do.

Làn da và mái tóc tươi trẻ: Chỉ cần ăn hai trái mận mềm chín mỗi ngày sẽ giúp da và tóc đẹp hơn

Nguồn: phongkhamdakhoasaigon

Trái thần kỳ được người bán giới thiệu như là một loại trái cây có tác dụng làm thay đổi vị giác con người, chỉ cần ăn một trái thần lỳ thì sau đó có thể ăn những trái cây chua đều trở nên ngọt.Vậy lợi ích thật sự của trái thần kỳ như thế nào, chúng ta sẽ phân tích rõ hơn sau đây.

1. Thành phần hóa học của trái thần kỳ
Các nhà khoa học đã phân tích thành phân hóa học của trái thần kỳ thu được đường và miraculin.  Hàm lượng đường trong  trái thần kỳ không cao nhưng vị ngọt thì rất dịu và đặc biệt sự “kỳ diệu” của trái thần kỳ được đánh giá cao vì khi ăn vào thì nó khiến cho vị chua, cay, đắng của các loại quả hoặc thức ăn, thức uống kế tiếp sẽ trở nên ngọt. Chẳng hạn sau khi nếm quả thần kỳ rồi nếm quả chanh thì sẽ thấy chanh trở nên ngọt vô cùng. Để giải thích hiện tượng này, có giả thuyết cho rằng sự tác động của các phân tử miraculin đã làm sai lệch sự định hướng của các thụ thể cảm nhận trên gai lưỡi, làm cho lưỡi trở nên thích ứng và chỉ còn duy nhất là vị ngọt trong một khoảng thời gian nhất định, thường kéo dài vị ngọt từ 1-2 giờ.

2. Tác dụng chữa bệnh của trái thần kỳ
Thật ra trái thần kỳ không có tác dụng chữa bệnh như tiểu đường, ung thư…như nhiều người lầm tưởng, mà nó chỉ có hỗ trợ các bệnh nhân giảm nhu cầu sử dụng đường trong quá trình ăn kiêng để điều trị bệnh. Mặt khác trái thần kỳ còn giúp cho người đang điều trị bệnh ung thư thay đổi vị giác nhằm cải thiện chế độ dinh dưỡng, bệnh nhân sẽ ăn ngon miệng hơn.

Còn đối với những người khỏe mạnh thì sau khi dùng trái thần kỳ sẽ biến tất cả vị mặn, chua, cay, đắng của thức ăn nước uống chỉ còn một vị ngọt duy nhất.

3. Khi ăn trái thần kỳ coi chừng bao tử
Điều rất cần lưu ý đó là miraculin có trong trái thần kỳ chỉ đánh lừa vị giác chứ không làm thay đổi cấu trúc hóa học của các thực phẩm. Do đó, khi chúng ta sử dụng những chất có vị chua mang tính axít với số lượng lớn (ví dụ như chanh, giấm, đồ chua hoặc cay nồng như bia, rượu…), mặc dù vị giác cho cảm giác ngọt nhưng bản chất nó vẫn là axít và cồn. Vì vậy sẽ gây tổn thương trong niêm mạc miệng và dạ dày. Nếu dùng lâu sẽ dẫn đến loét miệng, vòm họng, ung thư dạ dày và gan.

Người ta cũng đã chứng minh rằng Miraculin trong trái thần kỳ là một protein không bền ở nhiệt độ cao và chỉ bị phân hủy khi đun nóng. Vì vậy khi nấu chín, quả thần kỳ sẽ không còn tác dụng trên vị giác nữa. Nó chỉ có tác dụng khi được sử dụng dạng trái tươi.

Qua các phân tích trên cho thấy rỏ lợi ích thật sự của trái thần kỳ, mong các bạn thưởng thức sự thần kỳ đó với liều lượng vừa đủ nhằm bảo vệ cái bao tử thân yêu của chúng ta.

Nguồn: dakhoasaigon